Zei Marcus Aurelius dat “wat in de weg staat, de weg wordt”?

Ja. Het is het slot van Overpeinzingen 5.20, in de moderne vertaling van Gregory Hays. Wat in het citaat wegvalt is het onderwerp: Marcus schrijft over mensen die hem in de weg staan.

Oordeel: echt. Marcus Aurelius, Overpeinzingen 5.20, bekend geworden door de vertaling van Gregory Hays (2002).

Wat hij schreef

In het Engels luidt de bekende zin voluit: “The impediment to action advances action. What stands in the way becomes the way.” Zo eindigt paragraaf 20 van boek 5 in de vertaling van Gregory Hays uit 2002. Bij George Long, in 1862, staat dezelfde zin in een stijvere vorm:

De Nederlandse weergave volgt de vertaling van Long. Beide vertalingen zijn getrouw. De zin staat er echt.

Waar het over gaat

De paragraaf begint niet bij obstakels maar bij mensen. In één opzicht, schrijft Marcus, staat de mens mij het naast: ik moet mensen goed doen en hen verdragen. Maar als iemand mijn eigenlijke werk in de weg staat, wordt die persoon voor mij een van de onverschillige dingen, zoals de zon, de wind of een wild dier. Zo iemand kan hinderen wat ik doe. Mijn voornemen en mijn houding kan hij niet hinderen, want de geest zet elke hindernis voor zijn werk om in hulp. Dan volgt de beroemde zin.

Hoe hij beroemd werd

Bijna tweeduizend jaar was dit één zin tussen honderden. In 2014 maakte Ryan Holiday hem tot titel en motto van zijn boek The Obstacle Is the Way, en sindsdien staat hij voor een algemene regel: elke tegenslag is een kans. Dat is ruimer dan wat Marcus schreef. Hij zegt niet dat het obstakel je succes brengt. Hij zegt dat de hinder je geest iets geeft om mee te werken: geduld waar je haast had, eerlijkheid waar iemand oneerlijk tegen je is.

Hoe je het gebruikt

Of iemand je plan blokkeert, is niet van jou. Of het plan slaagt ook niet. Wat je met de blokkade doet wel: je kunt je nog steeds goed gedragen tegenover wie voor je staat. Het onderwerp Relaties oefent dat met echte situaties, en op de pagina met citaten van Marcus Aurelius staat meer van wat hij schreef.

Andere citaatchecks

Alle citaatchecks op één pagina

BronnenMarcus Aurelius, Overpeinzingen 5.20. Engelse vertalingen van George Long, 1862, en Gregory Hays, Modern Library, 2002. Ryan Holiday, The Obstacle Is the Way, 2014.

Zo controleren we citaten

Yours, Not Yours · Een stoïcijnse oefenplek · Leren · Video's · Over deze site · Privacy · Vraag of suggestie

Gratis, zonder reclame · Steun met een paar euro · Waar het heen gaat