Zei Marcus Aurelius dat “alles wat we horen een mening is, geen feit”?
Nee. De zin staat nergens in de Overpeinzingen. Hij is gebouwd op twee korte zinnen die wel van Marcus zijn, en maakt er iets van waar de Stoïcijnen juist tegen waren.
Oordeel: staat niet in de tekst. Een moderne uitbreiding van twee zinnen uit Overpeinzingen 2.15 en 4.3.
De echte zinnen
Marcus schrijft wel over mening, kort en meer dan eens. Twee passages zijn waarschijnlijk de kiem van de bekende zin:
- Ὅτι πᾶν ὑπόληψις. Bedenk dat alles mening is.Overpeinzingen 2.15
- Ὁ κόσμος ἀλλοίωσις, ὁ βίος ὑπόληψις. Het heelal is verandering, het leven is mening.Overpeinzingen 4.3
Het Griekse woord in beide is hypolepsis: wat je denkt dat iets is, je inschatting ervan. In 2.15 voegt Marcus er meteen aan toe dat de uitspraak van de cynicus Monimus komt, en dat ze nuttig is voor zover ze waar is. Zo praat iemand die een leus toetst, niet iemand die haar overneemt.
Wat de bekende versie toevoegt
Twee dingen die er niet staan. Een tegenstelling: een mening, geen feit; een perspectief, niet de waarheid. En een reikwijdte: alles wat we horen, alles wat we zien. Samen maken ze er een leus van sceptici van, dat niets echt te kennen is. De Stoïcijnen vonden het tegendeel. In de oudheid stonden ze erom bekend dat ze tegen de sceptici van Plato's Academie volhielden dat sommige indrukken als waar te begrijpen zijn, en dat filosofie erin bestaat die te leren onderscheiden van de rest.
Voor Marcus is alles is mening een herinnering aan waar onrust vandaan komt, geen bewering dat de wereld niet echt is. De gebeurtenis is echt. Wat je ervan maakt, is het deel dat van jou is.
Hoe je het gebruikt
De bruikbare versie is smaller en lastiger. Als je iets hoort, over jezelf of over de wereld, scheid dan wat er gezegd of gedaan is van wat jij eruit concludeerde. Het eerste kan heel goed een feit zijn; controleer het als het ertoe doet. Het tweede is je mening, en die is van jou om te onderzoeken. Het onderwerp Krenking en kritiek oefent precies dit met opmerkingen, recensies en geruchten, en op de pagina met citaten van Marcus Aurelius staat wat hij wel schreef.
Andere citaatchecks
Alle citaatchecks op één pagina