Zei Epictetus dat “we twee oren en één mond hebben om twee keer zoveel te luisteren als te praten”?

Nee, maar stoïcijns is hij wel. De uitspraak is van Zeno van Citium, de stichter van de school, die hem deed tegen een jongeman die onzin praatte. Twee keer zoveel is er later bij gekomen.

Oordeel: niet van Epictetus. Zeno van Citium, bij Diogenes Laërtius 7.23. Epictetus over praten: Handboekje 33.

Waar de zin vandaan komt

Diogenes Laërtius, die de levens en uitspraken van de filosofen verzamelde, vertelt het over Zeno van Citium, de stichter van de Stoa. Een jongeman praatte veel onzin, en Zeno zei tegen hem:

Letterlijk: daarom hebben we twee oren en één mond, opdat we meer luisteren en minder praten. Dezelfde opmerking staat op naam van Zeno in de bloemlezing van Stobaeus (3.36.19).

Hoe het Epictetus werd

In de Colleges, het Handboekje en de fragmenten van Epictetus is niets te vinden wat erop lijkt. De verwisseling gaat waarschijnlijk terug op een leesfout bij Stobaeus, in wiens bloemlezing uitspraken van veel auteurs naast elkaar staan; de classici van het blog Sententiae Antiquae hebben dat spoor gevolgd. De woorden twee keer zoveel staan ook niet in het Grieks. Zeno zegt meer en minder. De rekensom is er later bij gekomen, omdat twee oren en één mond erom vragen.

Wat Epictetus wel zei

Epictetus hield niet van geklets. In het Handboekje draagt hij zijn leerlingen op meestal te zwijgen, of alleen te zeggen wat nodig is, in weinig woorden. Als de gelegenheid erom vraagt, praat dan, maar niet over de gewone dingen: gladiatoren, paardenrennen, atleten, eten en drinken, en vooral niet over andere mensen, om hen te laken, te prijzen of te vergelijken (Handboekje 33).

Hoe je het gebruikt

Wat de ander zegt, is niet van jou. Of hij naar jou luistert ook niet. Hoeveel je praat en hoe goed je luistert wel. Het onderwerp Relaties oefent dit, de casus Zeno en de schipbreuk vertelt hoe Zeno bij de filosofie kwam, en op de pagina met citaten van Epictetus staat wat Epictetus wel zei.

Andere citaatchecks

Alle citaatchecks op één pagina

BronnenDiogenes Laërtius, Levens van de filosofen 7.23, met het Grieks; Engelse vertaling van R. D. Hicks, Loeb Classical Library, 1925. Stobaeus, Anthologie 3.36.19. Epictetus, Handboekje 33. Over de toeschrijving: Sententiae Antiquae.

Zo controleren we citaten

Yours, Not Yours · Een stoïcijnse oefenplek · Leren · Video's · Over deze site · Privacy · Vraag of suggestie

Gratis, zonder reclame · Steun met een paar euro · Waar het heen gaat