Zei Epictetus dat “omstandigheden de mens niet maken, maar hem aan zichzelf tonen”?

Nee. De zin komt uit As a Man Thinketh, een klein boek uit 1903 van de Engelse schrijver James Allen. Epictetus heeft wel een zin die erop lijkt, en het verschil is de moeite waard.

Oordeel: niet van Epictetus. James Allen, As a Man Thinketh, 1903. De echte zin van Epictetus in de buurt is Colleges 1.24.1.

Waar de zin vandaan komt

James Allen was een Engelse schrijver uit de beweging die New Thought heet. Zijn dunne boek As a Man Thinketh verscheen in 1903 en is sindsdien altijd in druk gebleven. In het hoofdstuk over denken en omstandigheden schrijft hij:

Letterlijk: omstandigheden maken de mens niet, ze tonen hem aan zichzelf. Onderweg kreeg de zin de naam van Epictetus mee, waarschijnlijk omdat hij zo klinkt. In het boek van Allen dient hij een ander idee: dat de uiterlijke omstandigheden van een leven voortkomen uit iemands gedachten.

Wat Epictetus zei

Het hoofdstuk van de Colleges over hoe je met moeilijkheden omgaat, begint met deze zin:

Letterlijk: het zijn de omstandigheden die laten zien wat mensen zijn. Het Griekse woord, peristaseis, betekent omstandigheden in de zin van het nauw: wat om je heen staat en op je drukt. Daarom vertalen velen het met moeilijkheden. Epictetus gaat meteen verder: als je een moeilijkheid treft, bedenk dan dat God je als een trainer tegenover een ruwe jonge tegenstander heeft gezet. Waarvoor? Zodat je Olympisch kampioen kunt worden, en dat gaat niet zonder zweet.

Het verschil

De twee zinnen lijken op elkaar, maar wijzen een andere kant op. Die van Allen gaat over zelfkennis, en eromheen staat in zijn boek de bewering dat je gedachten je omstandigheden vormen. Epictetus zegt dat moeilijkheden laten zien wie iemand is, en behandelt ze meteen als training. Hij zegt niet dat je gedachten je omstandigheden maken. Voor hem zijn de meeste omstandigheden juist wat niet van jou is. Wat wel van jou is, is hoe je ze tegemoet treedt.

Hoe je het gebruikt

Als je iets zwaars overkomt, geeft Epictetus je een vraag in plaats van een oordeel: wat vraagt dit van mij? De moeilijkheid kies je niet. Hoe je haar tegemoet treedt wel. Het onderwerp Werk en falen heeft oefeningen voor precies die momenten, en op de pagina met citaten van Epictetus staat wat hij wel zei.

Andere citaatchecks

Alle citaatchecks op één pagina

BronnenEpictetus, Colleges 1.24.1 en 1.24.2, met het Grieks. James Allen, As a Man Thinketh, 1903, het hoofdstuk over het effect van gedachten op omstandigheden.

Zo controleren we citaten

Yours, Not Yours · Een stoïcijnse oefenplek · Leren · Video's · Over deze site · Privacy · Vraag of suggestie

Gratis, zonder reclame · Steun met een paar euro · Waar het heen gaat