Home › Onderwerpen

Angst en de toekomst

Angst gaat bijna altijd over een toekomst die niet heeft plaatsgevonden, opgebouwd uit een scenario dat je zelf hebt geschreven. Dat maakt hem niet dwaas, het maakt hem aanpakbaar. Hier oefen je het scheiden van een echt risico waarop je je kunt voorbereiden en een repetitie van een ramp.

47 oefeningen en casussen over angst en de toekomst, vanuit de stoïcijnse gewoonte om te sorteren wat van jou is en wat niet.

Casussen bij dit onderwerp

Agrippinus en het vonnis onder het etenAngst en de toekomst Stockdale en de acht jaar gevangenschapAngst en de toekomst De brand van LyonAngst en de toekomst Fannia en het verboden boekAngst en de toekomst Julius Canus en de partijAngst en de toekomst Socrates voor zijn rechtersAngst en de toekomst

Splitsingen bij dit onderwerp

Haal de situatie uit elkaar. Elk stuk gaat in één bakje; een derde optie is er niet.

De situatie

Je werkgever kondigt een reorganisatie aan en de namen zijn nog niet bekend.

Van jou

Hoeveel avonden je met scenario's in je hoofd doorbrengt.
Of je alvast je cv bijwerkt.
Of je normaal blijft werken tot je iets weet.

Niet van jou

Of jouw functie op de lijst staat.
Wanneer de directie duidelijkheid geeft.
Wat er in de wandelgangen wordt rondverteld.

Lees de volledige sortering

De situatie

Je kind vertrekt in zijn eentje naar de andere kant van de wereld.

Van jou

Of je hem meegeeft wat nuttig is of wat je angst dicteert.Een verzekering en een kopie van zijn paspoort zijn nuttig. Veertien berichten per dag zijn jouw onrust, in zijn rugzak gestopt.
Of je jezelf overdag met iets vult of aan de telefoon blijft hangen.De uren die je met wachten vult, vullen zich niet vanzelf met nieuws. Wat je met die uren doet, staat aan jouw kant.
Of je hem laat gaan als iemand die het kan.Hoe je afscheid neemt is het laatste wat hij meeneemt. Vertrouwen dat je uitspreekt reist mee; twijfel die je uitspreekt ook.

Niet van jou

Wat hem daar overkomt.Duizenden kilometers, duizenden toevalligheden. Dit is het bakje waar al je aandacht heen wil en waar geen enkele knop zit.
Of hij zo vaak laat weten dat hij leeft als jij zou willen.Zijn tempo, zijn bereik, zijn leeftijd. Je kunt er één keer een afspraak over maken en die afspraak niet afdwingen.
Dat je hem mist.Missen is de prijs van hechting en niet een teken dat er iets mis is. Het hoort erbij en het gaat niet weg door het te bestrijden.

De redenering. Angst om een ander is de moeilijkste variant, omdat de linkerkolom hier iemand bevat van wie je houdt. Toch is de verdeling dezelfde. Zijn veiligheid, zijn tempo, zijn ervaringen zijn van hem. Van jou zijn de voorbereiding, je eigen dagen en de toon waarop je hem uitzwaait, en dat laatste is het enige stuk dat hij daadwerkelijk meeneemt.

De situatie

Je moet volgende week spreken voor een zaal van driehonderd mensen.

Van jou

Hoe vaak je het hardop hebt geoefend.
Of je je voorbereidt op wat er misgaat in plaats van het te vermijden.
Of je spreekt over wat je werkelijk denkt.

Niet van jou

Dat je zenuwachtig wordt als je eraan denkt.
Of de zaal het goed vindt.
Of iemand na afloop iets vervelends zegt.

Lees de volledige sortering

De situatie

Je maakt je zorgen over je financiën.

Van jou

Het overzicht dat je steeds uitstelt.De abonnementen doorlopen, hulp zoeken als het knelt, een klein bedrag automatisch opzij: allemaal vandaag te doen, zonder dat iemand meewerkt. En wie zijn eigen helft oppakt, merkt dat de zorgen over de andere helft zachter worden; vage angst kan niet tegen concrete cijfers.
De doemscenario’s die je ’s nachts doorrekent.Dat het eerste scenario zich aandient, overkomt je; het uur waarin je het doorrekent niet meer. Nachtsommen kloppen nooit en worden ’s ochtends nooit ingeleverd. Zet de som morgen op papier, met echte cijfers; dat is dezelfde moeite met een uitkomst.

Niet van jou

De rente, de prijzen, de economie.Die bewegen op krachten waar geen huishouden aan draait. Je kunt ze volgen, maar volgen is iets anders dan dragen; wie ze in zijn hoofd probeert te sturen, ligt wakker zonder één cijfer te veranderen.

De redenering. De zorg krimpt naarmate jouw helft concreter wordt. Begin bij wat je vandaag kunt optellen, en laat de krant de rest dragen.

De situatie

Je scrolt voor het slapen nog even door het nieuws en ligt daarna wakker.

Van jou

Het scrollen, en wat je morgen doet.

Niet van jou

Het nieuws zelf.
Dat je hoofd doorgaat met wat het zag.

Lees de volledige sortering

De situatie

Morgen houd je de toespraak op de bruiloft van je beste vriend.

Van jou

Je voorbereiding, je eerste zin, je ademhaling.En het besluit dat je iets komt geven in plaats van iets komt halen. Zenuwen horen erbij; het lichaam maakt zich klaar, dat is de eerste beweging. Stuur je aandacht naar wat je te vertellen hebt, en de zaal wordt vanzelf kleiner.

Niet van jou

Hoe de zaal morgen reageert.Wie er half luistert, of de techniek meewerkt, wat men er achteraf van vindt: dat speelt zich af aan hun kant van het podium. Zelfs een perfect verhaal bestuurt geen publiek.
De hartslag en de droge mond van vanavond en morgenvroeg.Het lichaam maakt zich klaar voor iets groots; dat programma draait buiten je wil om, ook bij sprekers met dertig jaar ervaring. Het is geen alarm maar brandstof. Je hoeft het niet weg te ademen om te kunnen beginnen.

De redenering. De zaal is van de zaal; het verhaal is van jou, en morgen om deze tijd is het verteld.

De situatie

De beslissing over de reorganisatie is alweer uitgesteld.

Van jou

Je werk deze weken, je cv, en je netwerk.Het voorbereidende deel één keer goed doen: cv bijwerken, één gesprek met iemand in je netwerk, en dan gewoon je werk. Dat is alles wat er aan jouw kant van deze reorganisatie bestaat.
Het meepraten in de wandelgangen.Elke koffieautomaat heeft deze weken een eigen namenlijst. Meespeculeren voelt als informatie verzamelen, maar je verzamelt alleen andermans zenuwen. Je mag erbij staan zonder mee te gokken; ook dat is een keuze die opvalt.

Niet van jou

Wie er weg moet, en wanneer dat bekend wordt.Het besluit valt elders en de datum bepaal jij niet. Ook het speculeren met collega’s verandert daar niets aan; het voelt als voorbereiden, maar het houdt de onzekerheid alleen warm.

De redenering. De lijst wordt elders geschreven; jouw weken tot die lijst schrijf je zelf.

De situatie

Je kind gaat op kamers wonen in een andere stad.

Van jou

Hoe je afscheid neemt, en wat je met de ruimte doet.Bereikbaar blijven zonder te controleren, en de vrijgekomen ruimte iets geven. Loslaten is hier niet minder liefde; het is de vorm die liefde aanneemt als iemand groot wordt.

Niet van jou

Dat hij gaat, hoe het hem vergaat, en hoe vaak hij belt.Hoezeer je ook zou willen: zijn stad, zijn dagen en zijn belritme zijn nu van hem. De angst die je voelt is het bewijs dat het goed zat.
Het stille huis in de eerste weken.De lege stoel bij het avondeten en het uitblijven van geluid boven: dat went op zijn eigen tempo, niet op het jouwe. De stilte is geen teken dat er iets mis is; ze is het geluid van een taak die af is.

De redenering. Zijn vertrek is het bewijs dat jouw werk af is; wat je met de lege kamer doet, is het volgende werk.

De situatie

Er is inbraak geweest bij de buren en je voelt je niet meer veilig thuis.

Van jou

De maatregelen, en het loslaten daarna.

Niet van jou

Dat het gebeurde, en dat het opnieuw kan.
Het schrikken bij elk geluid, de eerste nachten.

Lees de volledige sortering

Stellingen bij dit onderwerp

Waar of onwaar? Het antwoord staat erbij; de redenering erachter krijg je bij het oefenen.

OnwaarJe zorgen maken helpt je om je voor te bereiden.
WaarPiekeren beweegt de uitslag geen millimeter.
OnwaarDe angst om te falen wijst op een echt gevaar.
OnwaarEen besluit uitstellen tot je zeker weet dat het goed is, is verstandig.
WaarWie in angst voor tekort leeft, leeft alsof het tekort er al is.
OnwaarJe lijdt evenveel in werkelijkheid als in je hoofd.
OnwaarJe moet het onvermijdelijke bevechten om sterk te zijn.
OnwaarNieuws volgen houdt je veilig.

Gebeurtenissen bij dit onderwerp

Elke gebeurtenis staat hieronder al gesorteerd: van jou, niet van jou, of allebei. Dat sorteren is de oefening.

Niet van jouJe wacht op de uitslag van een onderzoek.
Van jouOf je piekert over morgen of vandaag doet wat nodig is.
Niet van jouOf het gesprek morgen goed valt bij de ander.
Van jouOf je een moeilijk besluit neemt of het blijft uitstellen.
Niet van jouHet nieuws staat vol met sombere voorspellingen.
Van jouOf je de moeilijke mail vandaag verstuurt of nog een week vooruitschuift.
Niet van jouNa het versturen van je bericht blijft het antwoord uit en je hoofd vult de stilte in.
Van jouHet moeilijke telefoontje stel je nu al drie dagen uit.

Oefen dit zelf