Tijd en aandacht
Aandacht is de enige munt die je onherroepelijk uitgeeft. De Stoïcijnen vonden dat de meeste mensen hun geld nauwlettend bewaken en hun uren helemaal niet. Dit terrein gaat over waar je aandacht heen gaat, wie hem meeneemt, en waar je stilzwijgend mee akkoord bent gegaan.
42 oefeningen en casussen over tijd en aandacht, vanuit de stoïcijnse gewoonte om te sorteren wat van jou is en wat niet.
Casussen bij dit onderwerp
Splitsingen bij dit onderwerp
Haal de situatie uit elkaar. Elk stuk gaat in één bakje; een derde optie is er niet.
De situatie
Je merkt dat je avond opnieuw helemaal is opgegaan aan je telefoon.
Van jou
- Of het toestel in een andere kamer ligt.De goedkoopste ingreep die er is en volledig van jou. De Stoïcijnen noemden dit het wegnemen van de indruk voordat je hem hoeft te weerstaan.
- Wanneer jij besluit dat de avond begonnen is.Een avond die nooit begint kan ook nooit worden opgegeten. Het markeren van dat moment kost niets en is van jou alleen.
- Of je morgen één ding anders doet in plaats van er alleen spijt van te hebben.Spijt is een oordeel over gisteren en verandert niets. Eén concrete afspraak met jezelf voor morgen is handelen. Alleen het tweede staat in jouw bakje, en het is aanzienlijk lichter dan het eerste.
Niet van jou
- Dat de apps ontworpen zijn om je aandacht vast te houden.Er zitten ploegen mensen achter, betaald om precies dit voor elkaar te krijgen. Dat is geen paranoia, dat is het verdienmodel, en het is niet van jou.
- Dat er berichten binnenkomen.Andere mensen sturen op hun moment, niet op het jouwe. Dat ze aankomen is niet van jou; wanneer je ze opent wel.
- Hoeveel anderen online lijken te doen en te beleven.Een geredigeerde selectie uit andermans leven, gemaakt om te tonen. Wat je ervan ziet is niet van jou en het is ook niet de werkelijkheid.
De redenering. Dit is het terrein waarop de meeste mensen zich machteloos voelen en het minst machteloos zijn. Van de zes stukken liggen er drie volledig binnen handbereik, en het zijn alle drie kleine, saaie ingrepen: het toestel verplaatsen, de avond markeren, morgen één ding anders doen. De verleiding is om in plaats daarvan te vechten tegen het ontwerp van de apps, en dat is precies de kolom waarin je niets te winnen hebt.
De situatie
Je agenda staat vol met afspraken die je zelf hebt toegezegd.
Van jou
- Of je de volgende keer nadenkt voordat je ja zegt.Vrijwel elke volle week is opgebouwd uit losse ja's die op het moment zelf klein leken. De plek om in te grijpen ligt daar, niet in de week zelf.
- Of je één afspraak van deze week afzegt.Concreet en vandaag mogelijk. Afzeggen voelt duur en is bijna altijd goedkoper dan de drie andere dingen die eronder lijden.
- Waar je aandacht heen gaat in het uur dat je wél vrij hebt.Het vrije uur wordt zelden gestolen; het lekt weg. Wat er in dat uur gebeurt is het zuiverste voorbeeld van iets wat volledig van jou is.
Niet van jou
- Dat anderen dingen van je vragen.Mensen vragen; dat is wat mensen doen. Het is geen samenzwering en het is geen aanslag op je tijd, het is een vraag met twee mogelijke antwoorden.
- Dat een dag maar vierentwintig uur heeft.De grens is niet onderhandelbaar en dat is geen tegenslag. Elke ja is daarom automatisch een nee tegen iets anders, of je dat nee nu uitspreekt of niet.
- Of de mensen die je afzegt teleurgesteld zijn.Hun reactie is aan hen. Je kunt het netjes en op tijd doen, en dan houdt jouw deel op.
De redenering. Tijd is het terrein waar mensen zichzelf het vaakst als slachtoffer opvoeren van iets wat zij zelf hebben ondertekend. De splitsing legt dat bloot: de vragen van anderen en de lengte van de dag staan links, maar het ja, het afzeggen en het vrije uur staan alle drie rechts. De agenda is voller dan je wilt en hij is voor een groot deel jouw handschrift.
De situatie
Je kind vraagt of je meespeelt terwijl je nog werk hebt liggen.
Van jou
- Of je twintig minuten echt meespeelt of een uur half aanwezig bent.Half aanwezig zijn is het slechtste van twee werelden: het werk schiet niet op en het kind merkt het. Kiezen is de hele oefening.
- Of je je telefoon in de andere kamer legt.Aanwezigheid is geen gevoel maar een instelling. Neem de indruk weg voordat je hem hoeft te weerstaan.
- Of je afspreekt wanneer je wel komt als het nu niet kan.Nee zeggen mag; nee zeggen zonder alternatief is wat blijft hangen. Een tijdstip noemen kost niets en is volledig van jou.
Niet van jou
- Dat het werk er ook nog ligt.Dat is een feit en het lost zich niet op door schuldgevoel. Er zijn vanavond een aantal uren en die zijn er niet meer of minder van.
- Of hij het over tien jaar nog weet.Onbekend, en bovendien de verkeerde maatstaf. Je doet dit niet voor de herinnering maar voor vanavond.
- Dat hij het over een paar jaar niet meer vraagt.Kinderen groeien en de vraag verdwijnt vanzelf. Dat is geen dreigement maar een gegeven, en het is de reden dat de rekensom vanavond anders uitvalt dan je denkt.
De redenering. Tijd voelt als een tekort en is in werkelijkheid een verdeling. De klok, het werk en het opgroeien staan links en zijn niet te verplaatsen. Rechts staat wat je vanavond kiest: de lengte, de aandacht, en of je een moment noemt als het nu niet kan. Dat zijn drie kleine dingen en samen bepalen ze vrijwel alles wat er van dit uur overblijft.
De situatie
Je hebt het gevoel overal achteraan te lopen.
Van jou
- Wat je toezegt en waar je aandacht als eerste heen gaat.
Niet van jou
- Het tempo van anderen en de mailbox die nooit leeg is.
- Dat er morgen wéér een lijstje ligt.
De situatie
Je dag wordt opgeslokt door 'heb je heel even?' van anderen.
Van jou
- Jouw ja en jouw nee.
- De ergernis die je de rest van de dag meedraagt.
Niet van jou
- Dat mensen steeds iets van je willen.
De situatie
Je vlucht is drie uur vertraagd.
Van jou
- Wat je met die drie uur doet.Een boek, een wandeling door de terminal, dat ene telefoontje waar je niet aan toekwam. De vertraging krijg je niet terug; het uur zelf wel, drie keer zelfs.
Niet van jou
- De vertraging van drie uur.Luchtvaartmaatschappij, weer of logistiek: in elk geval niet jouw afdeling, en boos worden aan een gate heeft nog nooit een vliegtuig versneld.
- Of je de aansluiting en de rest van de dag nog haalt.De vervolgvlucht, de afspraak vanavond, het schema dat kantelt: dat wordt nu elders herrekend, door systemen en balies waar jij niet aan draait. Het antwoord komt vanzelf naar je toe; eerder ongerust zijn versnelt het niet.
De redenering. De maatschappij nam je vertrektijd; alleen jij kunt haar ook nog de drie uur geven.
De situatie
Iemand komt te laat op jullie afspraak, alweer.
Van jou
- Het kwartier, en jouw helft van de afspraak.Vul de wachttijd zinvol in plaats van kokend uit het raam te staren, en verbind gerust consequenties aan het patroon: later beginnen, korter afspreken, om uitleg vragen. Dat is geen straf; dat is jouw helft van de afspraak serieus nemen.
- De conclusie dat hij jou blijkbaar niet belangrijk vindt.Van een kwartier te laat naar “ik doe er niet toe” is een grote sprong, en jij maakt hem, niet hij. Zijn gedrag zegt iets over zijn agenda; wat het over jouw waarde zegt, bepaalt niet zijn klok maar jouw uitleg.
Niet van jou
- Zijn tijdsbesef en zijn keuzes.Hoe vaak je het ook benoemd hebt: of hij op tijd komt, beslist hij, elke keer opnieuw. Dat patroon is informatie over hem, geen opdracht aan jou om het te repareren.
De redenering. Zijn kwartier zegt iets over hem; wat jij met dat kwartier doet, zegt iets over jou.
De situatie
Je zit in de file naar een afspraak waar je nu te laat komt.
Van jou
- Het bericht dat je nu stuurt, en de resterende drie kwartier.Meld het zodat de ander niet zit te wachten, en vul de tijd met iets van jezelf. Je opvreten is een toevoeging die niemand iets oplevert, jou het minst.
- De schuldvraag die je alvast aan het voorbereiden bent.In de auto repeteer je al het verhaal over de brug, het ongeluk, de navigatie. Maar een goede reden maakt niet minder te laat, en een slechte niet meer. Kom aan, zeg sorry, en laat het pleidooi in de auto achter.
Niet van jou
- De file, en de tijd die je verliest.Toeteren heeft nog nooit een rij korter gemaakt, en de minuten komen niet terug. Te laat komen is inmiddels een feit.
De redenering. De rij bepaalt je aankomst; jij bepaalt in welke staat je aankomt.
Stellingen bij dit onderwerp
Waar of onwaar? Het antwoord staat erbij; de redenering erachter krijg je bij het oefenen.
- WaarJe agenda laat zien wat je werkelijk belangrijk vindt.
- OnwaarJe hebt te weinig tijd.
- OnwaarMultitasken is dubbel leven.
- WaarWachten kan verloren tijd zijn of gewonnen rust; dat kies jij.
- OnwaarLater, als het rustiger is, ga je echt leven.
- WaarEén ding met volle aandacht doen is een vorm van rijkdom.
- OnwaarAls je iets weigert, laat je mensen in de steek.
- WaarHoe je je ochtend begint, kleurt je hele dag.
Gebeurtenissen bij dit onderwerp
Elke gebeurtenis staat hieronder al gesorteerd: van jou, niet van jou, of allebei. Dat sorteren is de oefening.
- Niet van jouJe staat in de file en de minuten tikken weg.
- Van jouOf je de avond vult met wat je echt wilde doen of hem laat verdampen.
- Niet van jouEen vergadering loopt uit en je planning schuift.
- Van jouOf je 's ochtends eerst je telefoon pakt of eerst je dag bepaalt.
- Van jouOf je in het weekend één blok echt vrij houdt of alles laat vollopen.
- Van jouJe zit al twintig minuten te scrollen terwijl je iets anders wilde doen.
- Niet van jouDe vergadering loopt een half uur uit door een discussie waar jij buiten staat.
- Van jouJe hebt een vrije avond en weet niet wat je ermee moet.