Je minder aantrekken van wat anderen denken
Je kunt niet besluiten dat het je niets meer doet, en de Stoïcijnen vroegen dat ook nooit. Hun methode is sorteren. Wat anderen van je vinden is niet aan jou. Wat je doet, en of je erachter kunt staan, wel. Leg daar je moeite en de meningen verliezen het grootste deel van hun greep.
Sorteer het zelf
Neem de laatste keer dat de mening van een ander je bezighield. Die valt uiteen in zes stukken. Sorteer elk stuk voordat je verder leest.
De mening van iemand over jou houdt je bezig.
Sorteer eerst zelf. Elk stuk gaat in één bakje; daarna zie je de redenering.
- Wat je deed, en of je erachter kunt staan.Dit is het deel dat je echt kunt nalopen. Kun je erachter staan, dan is de zaak aan jouw kant rond. Kun je dat niet, dan heb je iets te herstellen, en ook dat is van jou.
- Of je de kritiek naloopt op iets wat klopt.Een opmerking kan onaardig zijn en toch iets bruikbaars bevatten. Ernaar zoeken is een keuze, en die maakt van een aanval informatie.
- Hoe lang je het vanavond blijft afspelen.De eerste steek komt vanzelf. De tiende herhaling om elf uur in de avond is iets wat je doet, en je kunt ophouden haar te voeden.
- Wat ze van je vinden.Dat ontstaat in hun hoofd, uit hun humeur, hun geschiedenis en het weinige dat ze van je zagen. Jij was er niet bij toen het gemaakt werd.
- Wat ze zeggen als jij er niet bij bent.Je hoort er een fractie van, meestal uit de tweede hand en verbogen. Achter de rest aan gaan is werken voor een publiek dat je niet kunt zien.
- Of ze je mogen.Iemand mogen is een reactie in een ander. Je kunt fatsoenlijk tegen hen zijn; wat zij terug voelen is hun zaak.
Waarom het je gewoon niets aantrekken niet werkt
De steek komt eerst. Iemand fronst, een bericht blijft onbeantwoord, een opmerking wordt aan je doorverteld, en ergens in je borst is er al iets gebeurd voordat jij er iets over te zeggen had. De Stoïcijnen wisten dat en namen het niemand kwalijk. Seneca noemt het de eerste beweging van de geest en zegt er eerlijk bij dat die niet in onze macht ligt. Advies dat zegt dat je het niet moet voelen, vraagt iets wat niemand kan.
Wat daarna komt is iets anders. Na de steek ga je aan het werk: raden wat ze bedoelden, een verdediging repeteren, aanpassen wat je aantrekt, zegt of plaatst. Dat tweede deel is geen gevoel. Het is iets wat je doet, en dus kan het ook anders.
Wat de Stoïcijnen er echt over zeiden
Marcus Aurelius, keizer van Rome, zag het vreemde ervan bij zichzelf:
- Vreemd dat ieder zichzelf meer liefheeft dan anderen, en toch minder waarde hecht aan zijn eigen oordeel over zichzelf dan aan dat van anderen.Marcus Aurelius, Overpeinzingen 12.4
Epictetus legde de krenking in het oordeel, niet in de opmerking:
- Niet hij die je uitscheldt beledigt je, maar je oordeel dat hij je beledigt.Epictetus, Handboekje 20
En voor roddel had hij een antwoord klaar dat moeilijk te verbeteren is. Hoor je dat iemand kwaad over je heeft gesproken, verdedig je dan niet, raadt hij aan. Zeg dat die persoon je andere fouten kennelijk niet kende, anders had hij niet alleen deze genoemd (Handboekje 33).
Niets hiervan zegt dat andere mensen er niet toe doen. Het zegt dat hun oordeel van hen is, en dat jij het nooit in handen had.
Drie dingen om te doen
- Benoem wiens mening het is. De mensen, in die zin, zijn bijna altijd twee of drie gezichten. Schrijf de namen op. Een menigte is beangstigend; een collega en een tante zijn te overzien.
- Toets de opmerking in plaats van je ertegen te verdedigen. Klopt er iets van? Dan heb je er iets aan, wie het ook zei en hoe onaardig ook. Marcus Aurelius schreef dat hij graag zou veranderen als iemand hem kon laten zien dat hij zich vergiste (Overpeinzingen 6.21). Klopt er niets van? Dan zegt de opmerking iets over de spreker, en mag ze bij haar eigenaar blijven.
- Haal de maatstaf naar binnen. Vraag je vooraf af of je dit zou kunnen uitleggen aan iemand wiens oordeel je respecteert. Vraag je achteraf af of je deed wat je van plan was. Voor die twee vragen kun je in je eentje slagen of zakken.
De eerlijke tegenwerping
Moet je het je helemaal niets willen aantrekken? Nee. Wie zich werkelijk niets aantrekt van anderen is niet vrij maar onverschillig, en vaak onaardig. De reacties van anderen zijn informatie: als drie mensen die je goed kennen hetzelfde zeggen, is luisteren het verstandigste. En de Stoïcijnen waren geen eenlingen. Marcus Aurelius schreef dat mensen er voor elkaar zijn (Overpeinzingen 8.59).
Het doel is dus smaller dan de leus. Blijf om mensen geven. Blijf naar kritiek luisteren. Geef vreemden, en zelfs vrienden, alleen niet langer het laatste woord over wat je waard bent. Dat was het ene dat altijd van jou was.
Oefen het op echte situaties
Dit één keer lezen verandert weinig; het sorteren moet snel worden. Deze situaties zijn stuk voor stuk uitgewerkt, en je kunt ze eerst zelf sorteren voordat je de redenering leest.
Het onderwerp Krenking en kritiek heeft alle oefeningen rond dit thema, en bij de cirkel van invloed staat een werkblad als je het liever op papier doet.
Vragen die mensen stellen
Hoe trek ik me minder aan van wat anderen van me denken?
Met wilskracht uitzetten lukt niet. De stoïcijnse methode is sorteren: wat anderen van je vinden is niet aan jou, je gedrag en je eigen oordeel daarover wel. Stop met het beheren van het eerste, werk aan het tweede, en behandel kritiek als informatie om te toetsen in plaats van een vonnis over wat je waard bent.
Is het erg om je iets aan te trekken van wat anderen denken?
Nee. Het houdt ons attent, en kritiek van mensen die je kennen is bruikbare informatie. Het wordt een probleem wanneer hun mening bepaalt wat je doet of wat je denkt waard te zijn. De stoïcijnse lijn: luister naar meningen, maar geef het eindoordeel niet uit handen.
Wat zei Marcus Aurelius over de mening van anderen?
In Overpeinzingen 12.4 verbaast hij zich erover dat ieder mens zichzelf meer liefheeft dan anderen en toch minder waarde hecht aan zijn eigen oordeel over zichzelf dan aan dat van anderen. Elders voegt hij toe dat hij graag verandert als iemand hem kan laten zien dat hij zich vergist (6.21). Meningen zijn er om te toetsen, niet om te gehoorzamen.
Hoe maak ik me op mijn werk minder druk om wat collega's van me vinden?
Scheid je werk van de ontvangst ervan. De kwaliteit van wat je levert, of je om feedback vraagt en wat je ermee doet zijn van jou. Of een collega je mag, wat er in de wandelgangen wordt gezegd en hoe je leidinggevende je ziet zijn dat niet. Leg je moeite in het eerste lijstje en bekijk het tweede alleen op informatie die je kunt gebruiken.