Medelijden en mededogen
Mededogen dat je meesleurt helpt niemand. De Stoïcijnen onderscheidden meevoelen met iemand van meegezogen worden, en hielden vol dat het tweede geen diepere vorm van het eerste is. Deze oefeningen gaan over bruikbaar blijven voor een mens in nood.
44 oefeningen en casussen over medelijden en mededogen, vanuit de stoïcijnse gewoonte om te sorteren wat van jou is en wat niet.
Casussen bij dit onderwerp
Splitsingen bij dit onderwerp
Haal de situatie uit elkaar. Elk stuk gaat in één bakje; een derde optie is er niet.
De situatie
Een vriend zit midden in een scheiding en belt je elke avond.
Van jou
- Of je opneemt wanneer het jou schikt in plaats van altijd.
- Of je luistert of alvast oplossingen aandraagt.
- Of je zegt wanneer het je te veel wordt.
Niet van jou
- Dat hij ongelukkig is.
- Of hij je advies opvolgt.
- Hoe lang dit gaat duren.
De situatie
Een collega stort in tijdens een vergadering.
Van jou
- Of je opstaat en met hem meeloopt.
- Of je hem later behandelt zoals daarvoor.
- Of je vraagt wat hij nodig heeft in plaats van te bedenken wat goed voor hem is.
Niet van jou
- Dat het gebeurt waar iedereen bij is.
- Of hij daarna hulp aanvaardt.
- Wat de anderen erover zullen zeggen.
De situatie
Je ouder wordt afhankelijk van jouw hulp.
Van jou
- Of je hulp regelt in plaats van alles zelf te doen.
- Of je met je broers en zussen afspreekt wie wat doet.
- Of je hem behandelt als iemand die kan beslissen zolang dat kan.
Niet van jou
- Dat de rollen omdraaien.
- Of hij de hulp met goede zin aanneemt.
- Hoeveel tijd hier nog voor is.
De situatie
Je wilt iemand redden die zichzelf pijn doet.
Van jou
- Je zorg uitspreken en hulp aanreiken.Informatie geven, professionals inschakelen waar dat kan, en er blijven zijn: dat is jouw bakje, en het is niet klein. Doe alles wat van jou is, en leer verdragen dat dat niet alles is.
- Je eigen grens: wat jij kunt dragen zonder zelf om te vallen.Ook de helper heeft een bakje. Wie zichzelf leegtrekt, helpt korter en slechter, en levert de ander bovendien schuldgevoel bij. Je grens bewaken is geen egoisme; het is zorgen dat er over een jaar nog iemand naast hem staat.
Niet van jou
- Zijn keuzes, en zijn moment van omkeren.Een mens verandert alleen van binnenuit; dat is geen onverschilligheid maar een feit. Wie zichzelf verantwoordelijk maakt voor andermans ommekeer, tilt iets wat niet te tillen is, en breekt daar zelf op.
De redenering. Het zwaarste mengsel dat er is, en juist daarom moet de lijn scherp: jouw deel volledig, en het zijne bij hem, zonder hem uit het oog te verliezen.
De situatie
Een vriend belt elke week met dezelfde klachten, maar doet niets met wat je aandraagt.
Van jou
- Jouw oor, jouw eerlijkheid, en jouw grens.
Niet van jou
- Zijn situatie en zijn tempo.
- Of het ooit verandert.
De situatie
Op straat vraagt iemand om geld; je twijfelt of het verhaal klopt.
Niet van jou
- Of zijn verhaal klopt.
- Wat de omstanders van je vinden, geef je wel of niet.
De situatie
Een collega wordt in de vergadering afgebrand terwijl iedereen zwijgt.
Niet van jou
- Het afbranden, en het zwijgen van de groep.
- Hoe dat ene zinnetje valt.
De situatie
Je ouder wordende vader weigert hulp die hij duidelijk nodig heeft.
Van jou
- Het aanbod blijven doen, en in de buurt blijven.
- Je ergernis over zijn koppigheid.
De situatie
Iemand vertelt je iets in vertrouwen en je weet niet of je het moet doorgeven.
Niet van jou
- Wat er speelt, en wat de ander besluit.
- Wat het met jullie band doet als je spreekt.
De situatie
Iemand vertelt je over een groot verdriet en je weet niet wat je moet zeggen.
Van jou
- Blijven zitten.
- Je eigen machteloosheid, en of je die kunt verdragen.
Niet van jou
- Zijn verdriet, en of jouw woorden helpen.
Stellingen bij dit onderwerp
Waar of onwaar? Het antwoord staat erbij; de redenering erachter krijg je bij het oefenen.
- OnwaarEcht meeleven betekent dat je meelijdt met wie het zwaar heeft.
- OnwaarWie niet zichtbaar meelijdt, is koud.
- OnwaarJe helpt iemand het meest door zijn verdriet helemaal over te nemen.
- OnwaarAls je genoeg om iemand geeft, ben je verantwoordelijk voor zijn geluk.
- WaarGrenzen stellen aan wat je draagt, is de voorwaarde om te kunnen blijven geven.
- OnwaarAndermans leed niet meedragen betekent dat het je niet raakt.
- WaarJe kunt vreemden stap voor stap dichter naar je toe halen.
- WaarSoms is de vraag stellen meer waard dan de oplossing geven.
Gebeurtenissen bij dit onderwerp
Elke gebeurtenis staat hieronder al gesorteerd: van jou (binnen je controle), niet van jou (daarbuiten), of allebei. Dat sorteren is de oefening.
- Niet van jouEen vriend zit diep in de put en jij voelt het meetrekken.
- Van jouOf je helpt vanuit rust of mee de put in duikt.
- Niet van jouIemand die je steunt wil de hulp niet aannemen.
- Van jouOf je een grens stelt als het je te veel wordt.
- Niet van jouEen collega gaat door een scheiding en is er met zijn hoofd niet bij.
- Van jouOf je vraagt hoe het écht gaat, of het bij de oppervlakte houdt.
- Van jouOf je de nieuwe collega actief betrekt of hem zelf zijn weg laat zoeken.
- Van jouJe hoort dat een oude bekende ernstig ziek is en twijfelt of je iets zult sturen.