Als consul was hij in Afrika verslagen en gevangengenomen. Jaren later stuurden de Carthagers hem naar Rome om over een uitwisseling van gevangenen te onderhandelen, op één voorwaarde: lukte het niet, dan zou hij terugkeren. Hij gaf zijn woord. In de senaat kreeg hij het woord en ried hij zijn eigen stad af om op de ruil in te gaan; de uitwisseling was in het voordeel van de vijand, zei hij, en hijzelf was oud en niet de moeite waard. De senaat volgde zijn advies. Zijn vrienden drongen aan om te blijven; niemand zou hem iets verwijten. Hij vertrok naar Carthago omdat hij dat had toegezegd.
Marcus Atilius Regulus werd in 255 voor Christus bij Tunis verslagen door een leger dat werd aangevoerd door de Spartaanse huurlingenkapitein Xanthippus, tijdens de Eerste Punische Oorlog. Het verhaal van zijn terugkeer is vooral overgeleverd door Cicero, die het gebruikt als schoolvoorbeeld van fides, het houden van je woord ook wanneer het je schaadt. De gruwelijke details over zijn latere behandeling komen uit late en literaire bronnen; Polybius, die het dichtst bij de gebeurtenissen staat, vermeldt ze niet, en moderne historici houden ze voor aandikking. Wat overblijft is de kern die al bij Cicero staat: hij ging terug omdat hij het had beloofd.
Iedereen begrijpt het als je blijft. Er is geen rechtbank die je zal veroordelen. Alleen jij weet wat je hebt gezegd.
De oorlog, de uitkomst van de stemming en wat Carthago met hem zou doen: allemaal buiten hem. Zijn advies aan de senaat en zijn terugkeer waren van hem, en juist omdat niemand hem kon dwingen was het een keuze en geen plicht. Merk op dat hij tegen zijn eigen belang adviseerde: hij zorgde er zelf voor dat er geen ruil kwam die hem gered zou hebben.
Welke afspraak houd jij alleen omdat je hem gemaakt hebt, ook als niemand het zou merken? En welke niet?
Yours, Not Yours · Een stoïcijnse oefenplek · Alle casussen · Vraag of suggestie